ينصرف » ، « بعد ما صلّى » و « بعد ما يفرغ » آمده است كه هيچ‌كدام از اين‌ها قابل تفسير بر تجاوز نيست ؛ و فقط ظهور در قاعده فراغ دارد ؛ و بسيار مشكل و بعيد است كه از اين تعابير ، عنوان تجاوز از محلّ را استخراج نماييم . سوّمين روايتى كه مرحوم امام خمينى قدس سره به آن استناد كرده‌اند ، موثقّه‌ى ابن ابى يعفور است : « وعن المفيد ، عن أحمد بن محمّد ، عن أبيه ، عن سعد بن عبد اللَّه ، عن أحمد بن محمّد بن عيسى ، عن أحمد بن محمّد بن أبي نصر ، عن عبد الكريم بن عمرو ، عن عبد اللَّه بن أبي يعفور ، عن أبي عبد اللَّه عليه السلام ، قال : « إذا شككت في شيء من الوضوء وقد دخلت في غيره فليس شككّ بشيء ، إنّما الشكّ إذا كنت في شيء لم تجزه » « 1 » . در اين روايت ، امام صادق عليه السلام مىفرمايد : هرگاه در چيزى ( جزئى ) از وضو شكّ كردى و در غير آن داخل شدى ، شكّ تو چيزى نيست و نبايستى به آن اعتنا كنى . امام عليه السلام پس از بيان اين مورد ، ضابطه‌اى كلّى ارائه مىدهند كه « إنّما الشكّ إذا كنت في شيء لم تجزه » يعنى ، شكّ هنگامى اعتبار دارد كه محلّ مشكوك نگذشته باشد و هنوز داخل در غير نشده باشى . در مورد اين روايت ، دو مطلب وجود دارد كه لازم است مورد بررسى و دقّت قرار گيرد ؛ يكى در مورد ضمير « ه » در « غيره » است ؛ و ديگرى ، در مورد قاعده و ضابطه‌ى كلّى كه امام عليه السلام در ذيل روايت بيان مىدارند . امّا مطلب اوّل ، سؤال اين است كه ضمير « ه » در عبارت « دخلت في غيره » به چه كلمه‌اى برمىگردد و مرجع آن چيست ؟ اگر مرجع ضمير غايب ، كلمه‌ى « شيىء » باشد - يعنى امام عليه السلام مىفرمايد : « إذا شككت في شيء من الوضوء وقد دخلت في غير الشيء » - در اين صورت ، مفاد

--> ( 1 ) . محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 1 ، باب 42 از ابواب الوضوء ، ص 470 ، ح 2 .